İlk sezonunda insanı bahçecilikten soğutan şey genellikle emek değil, geri bildirim gecikmesidir. Toprağa attığınız tohumun sonucunu 120 gün sonra görüyorsanız, yaptığınız hatayı düzeltmek için bir yıl beklemeniz gerekir. Oysa 30–45 günde hasada gelen bir tür, aynı sezon içinde size iki üç deneme hakkı verir. Bu yüzden başlangıç türlerini seçerken üç ölçütü aynı masaya koymak gerekiyor: hasat süresi, hata toleransı (sulama aksadığında, gübre kaçtığında ne kadar affediyor) ve hastalık baskısı. Aşağıdaki beş tür bu üç ölçütte de üst sıralarda yer alıyor; hepsi kolay yetiştirilen sebzeler kategorisinin klasikleri ama neden kolay olduklarını bilmek, onları daha da verimli kullanmanızı sağlıyor.
Türleri tek tek anlatmadan önce sayılara bakmak faydalı. Aşağıdaki değerler ılıman iklim koşulları ve doğrudan tohum ekimi için tipik aralıklardır; yüksek sıcaklık ve toprak yapısı bu süreleri ±%20 oynatabilir.
| Tür | Ekim–hasat (gün) | Sıra üzeri mesafe | Sulama hatasına tolerans | Sezonda kaç tur? |
|---|---|---|---|---|
| Turp | 25–35 | 4–6 cm | Orta (kuraklıkta acılaşır) | 3–4 |
| Marul / roka | 35–55 | 20–25 cm | Orta (sıcakta sap yapar) | 2–3 |
| Çalı fasulyesi | 50–65 | 10–15 cm | Yüksek | 2 |
| Sakız / yazlık kabak | 45–60 | 70–90 cm | Yüksek (yaprak bayılsa da toparlar) | 1–2 |
| Pazı | 50–60 (sürekli hasat) | 25–30 cm | Çok yüksek | 1 (aylarca hasat) |
Turp, bahçeciliğin "hızlı test"idir. Bir metrekareye ekilen turp, 30 gün içinde size toprağınız hakkında birkaç ders verir: kök ikiye çatallanmışsa sıkışma veya taş problemi var, yaprak bol ama kök cılızsa azot fazlası ve güneş yetersizliği söz konusu, kök çatlamışsa sulama düzensiz gitmiş. Bu bilgileri aynı sezonda daha ciddi türler için kullanabilirsiniz. Tek gerçek kuralı seyreltmedir: 4–6 cm aralığı bırakmazsanız kök hiç şişmez. Toprak hazırlığını doğru yaptıysanız turp neredeyse hiçbir müdahale istemez.
Yaprak sebzeler, birim alan başına kalori değil tabak sayısı üretir; 1 m² marul, iki kişilik bir evin salata ihtiyacını haftalarca karşılar. Baş marul yerine yaprak tipi (kıvırcık, lolo) seçerseniz dıştan hasat yaparak aynı bitkiden 4–5 kez toplayabilirsiniz. Riski tek noktada: sıcaklık 25 °C'yi aştığında bitki tohuma kalkar ve yapraklar acılaşır. Bu yüzden marulu ilkbahar başı ve yaz sonu olmak üzere iki pencereye bölmek, yaz ortasında ise domates gibi uzun bitkilerin yarı gölgesine yerleştirmek işe yarar.
Fasulye, kök nodüllerindeki bakterilerle havadan azot bağlar; yani gübreleme konusunda henüz kararsızsanız sizi zorlamaz. Hatta azotlu gübreyi fazla verirseniz yaprak yapar, bakla azalır. Sırık değil çalı (bodur) tipini seçin: herek, tel, ip gerekmez, 45–50 cm boyda kalır ve hasat tek seferde yoğunlaşır. Toprak 15 °C'ye ulaşmadan ekmeyin; soğuk toprakta tohum çürür, bu da ilk sezonda en sık yaşanan çimlenme başarısızlığıdır.
Kabak, "az bitki–çok ürün" isteyenin türü. Sağlıklı tek bir bitki, sezonda düzenli hasatla onlarca meyve verebilir. Bunun karşılığı alan talebidir: 70–90 cm mesafeyi kısarsanız hava sirkülasyonu düşer ve külleme kaçınılmaz hale gelir. İki pratik önlem, ilk yıl külleme kaybını büyük ölçüde önler: sabah saatlerinde ve toprak seviyesinden sulamak, meyveleri 15–20 cm boyunda küçükken toplamak. Küçük hasat, bitkiyi yeni meyve yapmaya zorlar; iri bırakılan bir kabak üretimi haftalarca durdurur.
Pazı, ıspanağın sıcağa dayanamadığı yerde devreye giren, bir kez tuttuğunda sonbahara kadar hasat veren türdür. Marul gibi hızlı tohuma kalkmaz, kabak gibi geniş alan istemez, fasulye gibi to