Bahçe ürünü seçimi, çoğu ev bahçıvanının yaptığı ilk hatanın da yaşandığı yerdir: katalogdaki fotoğrafa ya da damak zevkine göre karar vermek. Oysa bir bitkinin sizin bahçenizde başarılı olup olmayacağını üç ölçülebilir değişken belirler — günlük doğrudan güneş süresi, suya erişim düzeni ve bulunduğunuz yerin donsuz gün sayısı. Bu üç veriyi kâğıda döktüğünüzde aday listeniz genellikle yarı yarıya kısalır, geri kalanlar ise gerçekten şansı olan bitkilerdir. Aşağıda bu üç değişkeni sırayla ölçmenin ve sonucu bir ekim planına çevirmenin yolunu bulacaksınız.
Bir alanın "güneşli" olup olmadığını tahmin etmek yanıltıcıdır; gölge sabah ve akşam farklı düşer. Yaz aylarından birinde, iki saat aralıklarla alanınızı fotoğraflayın ve her yatağın kaç saat doğrudan güneş aldığını yazın. Sonuçları şu üç kovaya ayırın:
Buradaki mantık basit: bitki meyve olgunlaştıracaksa daha çok enerjiye ihtiyaç duyar. Yaprağını yediğiniz bir bitkide ise kısmi gölge çoğu zaman avantaja dönüşür, çünkü marul ve ıspanak sıcak öğle güneşinde erken tohuma kalkar. 3 saat güneş alan bir balkonda domates zorlamak yerine aynı alana sıra sıra roka ve pazı ekmek, birim alandan alacağınız hasadı belirgin biçimde artırır.
İkinci filtre, sulamayı ne sıklıkla yapabileceğinizdir. Haftada bir kez bahçeye gidebilen biriyle her akşam hortum tutabilen birinin listesi aynı olamaz. Sebzeleri su toleransına göre kabaca üçe ayırmak işe yarar:
Damlama hattı kuramayacaksanız listenin üst grubunu küçültmek, alt grubu genişletmek en gerçekçi hamledir. Malç kullanımı ve toprağın organik madde oranı, sulama aralığını fiilen uzatır; toprak hazırlığı ve kompost konularının ürün seçimini doğrudan etkilemesinin sebebi bu. Sulama sıklığını bir programa bağlamadan liste yapmak, yaz ortasında kayıpla sonuçlanır.
Her tohum paketinde bir "olgunlaşma süresi" yazar. Bunu, son ilkbahar donu ile ilk sonbahar donu arasındaki gün sayınızla karşılaştırın. Elinizdeki pencere 120 gün ise, 140 günde olgunlaşan bir karpuz çeşidi sizin bahçeniz için matematiksel olarak zaten kaybetmiş demektir — ya fide ile başlayacak ya da erkenci bir çeşide geçeceksiniz.
| Bitki | Yaklaşık olgunlaşma | Işık | Su talebi | Emek/verim dengesi |
|---|---|---|---|---|
| Turp | 25–35 gün | 4+ saat | Orta | Çok yüksek — boşluk doldurucu |
| Marul, roka | 30–50 gün | 3+ saat | Yüksek | Yüksek |
| Fasulye (çalı) | 50–60 gün | 6+ saat | Orta | Yüksek |
| Salatalık | 55–65 gün | 6+ saat | Çok yüksek | Yüksek (destek gerekir) |
| Domates | 70–90 gün (fideden) | 6+ saat | Orta-yüksek | Orta — budama ve iskele ister |
| Patlıcan, biber | 75–100 gün | 7+ saat | Orta | Orta — sıcak seven |
| Kabak (yayılan) | 60–80 gün | 6+ saat | Yüksek | Düşük — alan tüketir |
| Mısır | 80–100 gün | 7+ saat | Yüksek | Düşük — küçük bahçeye uygun değil |
Tablodaki son kolon, küçük bahçelerde en çok gözden kaçan ölçüttür. 20 m²'lik bir alanda mısır ya da yayılan kabak, birkaç kilo ürün için alanın üçte birini yutar. Aynı alana kurulan bir iskele hattı, tırmanıcı fasulye ve salatalıkla dikey büyüdüğü için katbekat fazla hasat verir. Dikim mesafeleri ve destek teknikleri, bu yüzden seçim aşamasının parçasıdır — hasat sonrası ayrıntı değil.