Sulama, ev bahçesinde en sık yapılan ama en az ölçülen iştir. Çoğu bahçıvan "her akşam biraz" mantığıyla hareket eder; oysa bu yaklaşım hem su israfına hem de yüzeysel köklenmeye yol açar. İyi bir bahçe sulama programı takvime değil, üç değişkenin kesişimine dayanır: bitkinin gelişim evresi, toprağın su tutma kapasitesi ve o haftanın buharlaşma yükü. Bu üç veriyi kabaca bile ölçebilen bir bahçıvan, komşusundan daha az su kullanarak daha yüksek verim alır.
Bitkinin kök derinliği, ne kadar sık sulayacağınızı doğrudan belirler. Marul, ıspanak, turp gibi sığ köklü türlerin kökleri ilk 20-30 cm'de yoğunlaşır; domates, biber, patlıcan 40-60 cm'e iner; kabakgiller ve olgun meyve ağaçları 80 cm ve daha derine ulaşır. Kök bölgesi ne kadar sığsa, o kadar sık ve az; ne kadar derinse o kadar seyrek ve bol sulama gerekir.
İkinci değişken toprak yapısıdır. Aynı miktar su, kumlu toprakta hızla süzülüp kaybolurken killi toprakta günlerce tutulur. Pratikte kullanılan kaba değerler şöyledir:
Organik madde oranını yükseltmek bu tablonun tümünü iyileştirir. Kompost ve iyi bir toprak hazırlığı, kumlu toprağın su tutumunu artırırken killi toprağın havalanmasını düzeltir; yani sulama programınızın en kalıcı düzeltmesi aslında toprakta yapılır.
Üçüncü değişken hava koşullarıdır. Sıcaklık, rüzgâr, nem ve güneşlenme süresi birlikte buharlaşma-terleme yükünü oluşturur. Serin ve bulutlu bir haftada bitkinin su tüketimi, aynı bahçede sıcak ve rüzgârlı bir haftanın yarısına kadar düşebilir.
Program kurmadan önce mevcut durumu okumayı öğrenmek gerekir. Üç yöntem, maliyet ve doğruluk açısından şöyle karşılaştırılabilir:
| Yöntem | Maliyet | Doğruluk | Ne zaman kullanılır |
|---|---|---|---|
| Parmak / kazma testi | Sıfır | Orta | Günlük karar; 5-10 cm derinlik kuruysa sığ köklüler sulanır |
| Nem ölçer çubuk | Düşük | Orta-iyi | Saksı ve yükseltilmiş yataklarda hızlı kontrol |
| Tansiyometre | Yüksek | Yüksek | Meyve ağacı, çok yıllık grup, geniş alan |
Basit bir kalibrasyon da işe yarar: Boş bir konserve kutusunu sulama alanına koyup yağmurlama yaparsanız, kutuda biriken 1 cm su = 10 mm = metrekareye 10 litre demektir. Sisteminizin bu seviyeye kaç dakikada ulaştığını bir kez ölçün; sonrasında "kaç litre verdim" sorusunun cevabı süreye dönüşür.
Hedef, kök bölgesini tam ıslatıp bir sonraki sulamaya kadar toprağın kullanılabilir suyunun yaklaşık yarısını tüketmesine izin vermektir. Sebze bahçelerinde yaygın başlangıç noktası, haftalık toplam 25-40 mm sudur; yani metrekareye 25-40 litre. Bunu bölerken şu mantık kullanılır:
Örnek: Tınlı toprakta 40 cm köklü domates, kök bölgesinde yaklaşık 40 mm su tutar. Yarısı 20 mm eder. Temmuz sıcağında günlük tüketim 5 mm ise dört günde bir, metrekareye 20 litre uygun bir ritimdir. Aynı bitki kumlu toprakta iki günde bir 10 litre ister. Görüldüğü gibi haftalık toplam benzer, dağılım farklıdır.