Bir ev bahçesinde en pahalı girdi genellikle gübredir; oysa aynı evin mutfağından her hafta kilolarca organik madde çöpe gider. Ev kompostu yapma işi tam olarak bu açığı kapatır: çay posası, sebze kabuğu, kuru yaprak ve budama artığı gibi malzemeler, doğru oranlarda karıştırıldığında 2-6 ay içinde toprak yapısını kalıcı biçimde iyileştiren bir humus kaynağına dönüşür. Aşağıdaki adımlar, süreci kokusuz ve öngörülebilir hale getiren teknik parametrelere odaklanıyor.
Kompostun kaderini belirleyen tek sayı varsa o, karbon/azot (C/N) oranıdır. Mikroorganizmalar için ideal başlangıç aralığı yaklaşık 25:1 ile 35:1 arasıdır. Oran 20:1'in altına indiğinde fazla azot amonyak olarak uçar ve keskin bir koku oluşur; 40:1'in üzerine çıktığında ise ayrışma aylarca sürüncemede kalır.
Pratikte bunu hesap makinesiyle değil, hacim oranıyla yönetiriz: 2-3 hacim kahverengi malzemeye 1 hacim yeşil malzeme. Yaklaşık değerler şöyle:
| Malzeme | Grup | Yaklaşık C/N |
|---|---|---|
| Kuru yaprak | Kahverengi | 50-60:1 |
| Karton, gazete (mürekkepsiz) | Kahverengi | 150-200:1 |
| Talaş, ince dal kırığı | Kahverengi | 200-400:1 |
| Sebze-meyve kabuğu | Yeşil | 15-20:1 |
| Taze çim biçimi | Yeşil | 15-20:1 |
| Kahve telvesi | Yeşil | 20:1 |
| Ahır gübresi (yaşlanmış) | Yeşil | 15-25:1 |
Yığına girmeyecek olanlar listesi kısa ama katıdır:
Üç ana yol var ve aralarındaki fark esasen zaman ile emek takasıdır.
En az 1 m³ hacim gerektirir; küçük yığın ısıyı tutamaz. Yığın 3-4 gün içinde 55-65 °C bandına girer, bu sıcaklık ot tohumlarının ve birçok patojenin büyük kısmını etkisiz kılar. Haftada 1-2 kez çevirmeyle 6-10 haftada kullanılabilir kompost verir. Karşılığı: malzemeyi tek seferde toplu biriktirmek ve düzenli çevirmek.
Malzeme geldikçe eklenir, sıcaklık 25-35 °C civarında kalır, süre 6-12 aya uzar. Ot tohumu ve hastalık etkeni ayıklama gücü zayıftır. Buna karşın günlük mutfak akışına en uyumlu, en az işçilik isteyen yöntemdir.
Balkon ve apartman için en verimli seçenek. Eisenia fetida türü kırmızı kaliforniya solucanı, kendi ağırlığının yarısı kadar atığı günlük olarak işleyebilir; 15-25 °C aralığında ve nötr pH'ta çalışır. Ürettiği solucan gübresi, klasik komposta göre bitkinin alabileceği formda daha yoğun besin ve daha yüksek mikrobiyal aktivite içerir. Sınırı hacimdir: budama artığı, dal, bol yaprak bu sisteme uygun değildir.
Kompostta arıza çıkan üç noktanın hemen hepsi bu üç değişkende toplanır.
Kompost bittiğinde koyu kahverengi-siyah, orman toprağı kokusunda ve ilk hacminin yaklaşık %40-50'sine inmiş olur; içindeki parçalar tanınmaz. İki basit doğrulama: